Trung tâm Phát triển Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo tỉnh Thái Nguyên

https://ict.thainguyen.gov.vn

Thế độc quyền của Starlink và điểm yếu chí mạng trên chiến tuyến Ukraine

Sự phụ thuộc vào mạng vệ tinh Starlink đang đặt Ukraine vào thế rủi ro chiến lược, khi sinh mệnh thông tin liên lạc của toàn bộ chiến tuyến nằm trong tay một công ty tư nhân.

Trong bối cảnh hạ tầng viễn thông truyền thống bị tàn phá nặng nề bởi các cuộc không kích và tấn công mạng từ đầu năm 2022, mạng Internet vệ tinh Starlink của tỷ phú Elon Musk đã trở thành "chiếc phao cứu sinh" kỹ thuật số cho Ukraine. Tuy nhiên, sự phụ thuộc quá lớn vào nền tảng này đang bộc lộ những rủi ro lớn đối với Kiev.

Sự mong manh của hệ thống 'xương sống'

Dễ lắp đặt, tính di động cao và khả năng truyền tải dữ liệu lớn, các thiết bị đầu cuối Starlink đã chuyển mình từ một sản phẩm thương mại thành nhu cầu quân sự thiết yếu. Hệ thống này đóng vai trò quyết định trong việc vận hành máy bay không người lái (drone), trinh sát trên không, dẫn đường pháo binh, chia sẻ tình báo và duy trì liên lạc giữa các đơn vị. Nó cũng được sử dụng tại các bệnh viện và trường học gần tiền tuyến, nơi mạng lưới liên lạc đã hoàn toàn tê liệt.

Dù Starlink giúp Ukraine thoát khỏi sự cô lập kỹ thuật số, sức mạnh của nó cũng chính là điểm yếu chí mạng. Việc phụ thuộc vào một hệ thống vệ tinh quỹ đạo thấp duy nhất có nghĩa là công ty cung cấp, SpaceX, nắm giữ "quyền sinh sát": họ có thể giới hạn vùng phủ sóng hoặc cắt đứt hoàn toàn quyền truy cập bất cứ lúc nào.

Ivan, một lính pháo binh đóng quân gần tiền tuyến Pokrovsk, thừa nhận liên lạc sẽ trở nên vô cùng cồng kềnh nếu thiếu Starlink. Khi đó, binh sĩ phải dùng bộ đàm tự chế với ăng-ten nâng cấp để tránh bị phía Nga nghe lén. "Không có Starlink, tình hình sẽ rất tệ", anh nói. 

4444

Một thiết bị Starlink được quân đội Ukraine sử dụng hồi tháng 4/2023. Ảnh: Global Images Ukraine 

Rủi ro từ sự độc quyền của SpaceX

Mối lo ngại về sự thao túng tư nhân không phải là vô căn cứ. Năm 2022, Musk từng hạn chế quyền truy cập Starlink để ngăn Ukraine sử dụng hệ thống này cho một cuộc tấn công vào Hạm đội Biển Đen của Nga, vì lo sợ hành động này có thể làm leo thang xung đột. Cùng năm đó, ông cũng đe dọa cắt tài trợ Starlink sau khi bị giới chức Ukraine chỉ trích vì đề xuất Kiev nhượng lãnh thổ để đổi lấy thỏa thuận hòa bình.

Những báo cáo gần đây cho thấy SpaceX đã chủ động giới hạn tiện ích của Starlink trong một số kịch bản nhất định, chẳng hạn như các chiến dịch drone nhắm vào lãnh thổ Nga. Điều này cho thấy an ninh thông tin liên lạc của một quốc gia đang có chiến tranh lại phụ thuộc vào sự phán đoán và sự nhạy cảm địa chính trị của một tập đoàn tư nhân. Về cơ bản, việc giao phó an ninh quốc gia cho khu vực tư nhân đang đặt Ukraine lên một sợi dây thừng mong manh.

Sự phụ thuộc vào Starlink đã bộc lộ những hạn chế nhưng từ phía Nga. Theo truyền thông, sau khi SpaceX ngắt quyền truy cập Starlink vào đầu tháng 2, quân đội Nga đã rơi vào hỗn loạn và làm hạn chế đáng kể năng lực quân sự, mở ra cơ hội mới cho Ukraine. Binh lính cho biết họ bị mất kết nối, không thể truyền hình ảnh.

Một lính trinh sát đường không mật danh Mustang thuộc Lữ đoàn Bureviy cho biết: "Về phía Nga, chúng tôi quan sát thấy ngay trong ngày Starlink bị tắt, hỏa lực pháo binh và súng cối đã giảm mạnh. Các hoạt động thả bộc phá từ drone và tấn công bằng máy bay không người lái góc nhìn thứ nhất cũng đột ngột giảm sút. Việc phối hợp giữa các đơn vị của họ trở nên khó khăn hơn".

Gian nan tìm kiếm giải pháp thay thế

Trước tình hình căng thẳng leo thang, Ukraine đang gấp rút tìm kiếm các phương án dự phòng. Tuy nhiên, các lựa chọn hiện tại đều đi kèm những hạn chế đáng kể.

Công ty vệ tinh Pháp Eutelsat Communications SA đang được xem là giải pháp thay thế khả dĩ nhất. Dù vậy, Giám đốc điều hành Eva Berneke cho biết công ty cần "vài tháng" cùng sự hỗ trợ tài chính để cung cấp 40.000 thiết bị đầu cuối cho Ukraine. Hơn nữa, Eutelsat có quy mô nhỏ hơn so với Starlink và hoạt động ở độ cao lớn hơn.

Theo nhà phân tích Joe Gardiner của CCS Insight, chòm sao vệ tinh của Eutelsat sẽ có công suất thấp hơn, thiết bị kém di động hơn và thiếu khả năng tương tác với Starlink. Các mạng lưới cũ như Inmarsat hay Iridium tuy ổn định nhưng không thể xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ như Starlink. Việc xây dựng một mạng lưới vệ tinh có chủ quyền là điều bất khả thi trong lúc chiến sự đang diễn ra do chi phí đắt đỏ và rào cản công nghệ.

Vấn đề cốt lõi hiện nay không chỉ là việc Starlink có bị tắt hay không, mà là ai đang nắm giữ "công tắc" đó và cái giá phải trả về mặt địa chính trị là gì. Trong ngắn hạn, Ukraine vẫn buộc phải "sống dựa" vào Starlink. Về lâu dài, Kiev và các đồng minh châu Âu hiểu rằng họ phải đa dạng hóa các đối tác vệ tinh để thoát khỏi sự phụ thuộc rủi ro này.
Theo báo VietnamNet ( https://vietnamnet.vn/the-doc-quyen-cua-starlink-va-diem-yeu-chi-mang-tren-chien-tuyen-ukraine-2495806.html- Tác giả Du Lam)

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây