Châu Âu chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất: bị Mỹ cắt quyền truy cập công nghệ

Lời đe dọa của ông Donald Trump về Greenland khiến châu Âu lo ngại kịch bản Mỹ cắt quyền tiếp cận công nghệ, buộc khu vực này đẩy nhanh kế hoạch tự chủ hạ tầng số.

Dù Tổng thống Trump tuần này đã rút lại lời đe dọa dùng vũ lực kiểm soát Greenland, khả năng xảy ra xung đột với đồng minh đã thổi bùng sự cấp bách tại châu Âu trong việc giảm phụ thuộc vào hạ tầng công nghệ Mỹ.

Kịch bản tồi tệ nhất mà các quan chức "lục địa già" lo ngại là một sắc lệnh hành pháp từ Nhà Trắng cắt đứt quyền truy cập vào các trung tâm dữ liệu hoặc phần mềm email thiết yếu cho hoạt động của chính phủ và nền kinh tế.

"Bạn có thể hình dung châu Âu vận hành mà không có công nghệ Mỹ không? Rất khó tưởng tượng", Bernard Liautaud, đối tác quản lý tại quỹ đầu tư mạo hiểm Balderton Capital, nhận định.

Nỗ lực giành lại 'chủ quyền công nghệ'

Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (Davos, Thụy Sĩ), vấn đề "tách rời" (decoupling) công nghệ Mỹ - Âu trở thành chủ đề thảo luận nóng. Nhiều người nhận định đây là điều phức tạp xét đến mức độ phổ biến của công nghệ Mỹ, từ chip, dịch vụ đám mây đến các mô hình AI và phần mềm khác.

1

Châu Âu đang lệ thuộc vào công nghệ Mỹ, từ chip, đám mây đến phần mềm, AI. Ảnh: Shutterstock

Nghị viện Châu Âu vừa thông qua nghị quyết về "chủ quyền công nghệ", ủng hộ việc ưu tiên mua sắm các sản phẩm châu Âu và đề xuất luật mới thúc đẩy các nhà cung cấp điện toán đám mây nội khối. Các quan chức và nhà lập pháp cho biết việc tập trung vào chủ quyền công nghệ nhằm giảm lệ thuộc và thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp trong khối, không phải loại bỏ hoàn toàn công nghệ Mỹ.

Quy mô phụ thuộc hiện tại là rất lớn. Theo hãng nghiên cứu IDC, năm 2024, khách hàng châu Âu đã chi gần 25 tỷ USD cho dịch vụ hạ tầng từ 5 công ty đám mây hàng đầu của Mỹ (như Amazon, Google, Microsoft), chiếm tới 83% tổng thị trường khu vực. Nicolas Dufourcq, người đứng đầu ngân hàng đầu tư công Bpifrance (Pháp), nhấn mạnh: "Việc chọn công nghệ kỹ thuật số Mỹ theo mặc định là quá dễ dãi và cần phải chấm dứt".

Pháp và Đức đang dẫn đầu nỗ lực này. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron khẳng định quyết tâm xây dựng các "nhà vô địch châu Âu". Bộ Kỹ thuật số Đức cho biết đang thử nghiệm openDesk - một giải pháp mã nguồn mở thay thế cho các công cụ làm việc của Microsoft - tại các cơ quan liên bang.

Dù châu Âu tham gia dẫn dắt cuộc cách mạng di động với những tên tuổi như Nokia và Ericsson, châu lục vẫn đi sau Mỹ và Trung Quốc trong kỷ nguyên Internet do không thể cho ra đời những "gã khổng lồ" cùng quy mô. Đây vẫn là nhiệm vụ "bất khả thi" sau nhiều năm bất chấp các nỗ lực tài trợ và quảng bá của chính quyền các nước.

Nhiều doanh nhân châu Âu đổ lỗi cho văn hóa sợ rủi ro, thị trường phân mảnh và quản lý quá mức. Ngày nay, châu Âu đang tìm cách nới lỏng một số quy định kỹ thuật số.

Phản ứng của thung lũng Silicon

Xuất khẩu dịch vụ kỹ thuật số của Mỹ sang châu Âu đạt hơn 360 tỷ USD năm 2024. Các hãng công nghệ Mỹ cũng đầu tư khổng lồ vào khu vực này, mở những văn phòng mới, xây dựng hạ tầng, thâu tóm doanh nghiệp và vận hành các phòng nghiên cứu.

Trước nguy cơ đánh mất thị trường béo bở, các gã khổng lồ công nghệ Mỹ đang thay đổi chiến thuật. Microsoft gần đây mở rộng thỏa thuận với Delos Cloud (thuộc SAP) để cung cấp dịch vụ dưới sự kiểm soát của pháp nhân châu Âu. Amazon ra mắt dịch vụ "đám mây chủ quyền" đặt tại Đức do công dân EU vận hành. Google cũng thực hiện các liên doanh tương tự tại Pháp để cách ly dữ liệu khách hàng khỏi các yêu cầu truy cập tiềm năng từ chính phủ Mỹ.

Matt Brittin, cựu giám đốc Google tại khu vực Châu Âu, Trung Đông và Châu Phi, cho biết các chính phủ châu Âu chưa yêu cầu hệ thống nội địa hóa hoàn toàn vì họ vẫn muốn hưởng lợi từ quy mô công nghệ Mỹ. "Điều họ thực sự tìm kiếm là mức độ kiểm soát, an toàn và bảo mật", ông nói.

Nỗ lực thoát khỏi sự thống trị công nghệ của Mỹ không mới, từng rộ lên sau vụ Edward Snowden tiết lộ thông tin tình báo năm 2013 và Đạo luật Cloud năm 2018, cho phép nhà hành pháp yêu cầu nhà cung cấp dịch vụ đám mây cung cấp dữ liệu lưu trữ ở nước ngoài. Tuy nhiên, căng thẳng địa chính trị dưới nhiệm kỳ mới của ông Trump đang biến những cuộc thảo luận âm ỉ thành hành động cấp bách hơn bao giờ hết.

Theo báo VietnamNet (https://vietnamnet.vn/chau-au-chuan-bi-cho-kich-ban-xau-nhat-bi-my-cat-quyen-truy-cap-cong-nghe-2485114.html- Tác giả Du Lam)